A2inburgering level
Saïdjah en de buffel
Multatuli, Max Havelaar (1860), hoofdstuk 17, bewerking op niveau A2 door Andrew Demianenko
Listen to this text
Tap or click an underlined word to see its meaning.
Wie is wie
- Saïdjah: een jongen uit het dorp Badoer.
- Adinda: een meisje uit Badoer. Zij en Saïdjah willen later trouwen. Dat hebben hun vaders afgesproken.
- De vader en de moeder van Saïdjah: arme boeren.
- Het hoofd van het district: een machtige man. Hij pakt de buffels van de boeren af.
- De buffel: het dier dat de ploeg trekt. De beste vriend van Saïdjah.
Namen
- Java: een eiland in Indonesië.
- Lebak: een streek op Java.
- Badoer: het dorp van Saïdjah, in Lebak.
- Batavia: de grote stad op Java. Nu heet die stad Jakarta.
Tekst
Saïdjah woont in Badoer. Badoer is een dorp in Lebak, op Java. Java is een eiland in Indonesië. In die tijd, rond 1850, hoort Java bij Nederland. Het is een .
Saïdjah is zeven jaar. Zijn vader is . Hij heeft een . Zo'n rijstveld heet een sawah. Op de sawah werkt de vader met een . De buffel trekt de . Zo maakt hij de grond klaar voor de rijst.
Maar het pakt de buffel af. Het hoofd is een machtige man. Hij pakt de buffels van alle boeren af. De boeren kunnen niets doen.
De vader van Saïdjah is heel . Hij zegt niets. Want zonder buffel kan hij niet ploegen. En zonder ploegen is er geen rijst. Dan heeft de familie geen eten. Hij moet ook betalen. Als hij niet betaalt, krijgt hij .
De vader heeft een . Een kris is een soort mes. De kris is van zijn vader geweest. Er zit op. De vader verkoopt de kris aan een Chinese . Hij krijgt vierentwintig . Met dat geld koopt hij een nieuwe buffel.
Saïdjah en de buffel worden vrienden. Dat is niet vreemd. Een buffel op Java houdt van het kind dat voor hem zorgt. Het sterke dier luistert naar de kleine jongen. Saïdjah praat tegen de buffel. En de buffel werkt hard. Hij ploegt recht en diep.
Naast de sawah van Saïdjah ligt de sawah van Adinda. Adinda is een meisje uit het dorp. Later wil Saïdjah met Adinda trouwen. Dat hebben de vaders afgesproken. Adinda heeft Saïdjah een keer een gegeven, een witte bloem. Hij draagt de bloem altijd bij zich. De broertjes van Adinda werken ook op het veld. Ze roepen naar Saïdjah: ‘Onze buffel is sterker!’ ‘Nee, mijn buffel is sterker!’ roept Saïdjah terug. Misschien is de buffel van Saïdjah echt de beste. Want Saïdjah praat heel lief tegen zijn buffel. En buffels houden van lieve woorden.
Saïdjah is negen jaar. Adinda is zes jaar. Dan pakt het hoofd van het district de buffel weer af.
De vader is arm. Hij heeft nog twee zilveren haken van de . Een klamboe is het boven het bed. De haken zijn van de ouders van zijn vrouw geweest. Hij verkoopt de haken voor achttien gulden. En hij koopt weer een buffel.
Maar Saïdjah huilt. De broertjes van Adinda hebben zijn oude buffel gezien. Ze hebben de buffel naar de stad gebracht. Saïdjah vraagt zijn vader: ‘Hebt u mijn buffel gezien?’ De vader zegt niets. Dan weet Saïdjah het: zijn buffel is . Hij eet dagenlang bijna niets. Zijn doet pijn van verdriet. Saïdjah is nog maar een kind.
De nieuwe buffel is niet zo sterk. Het is te groot voor hem. Maar hij werkt graag. En hij heeft iets bijzonders: een in het haar op zijn rug. De , de imam van het dorp, zegt: ‘Die krul brengt geluk.’
Op een dag staat de buffel stil op het veld. Saïdjah roept, maar de buffel blijft staan. Saïdjah wordt boos en scheldt. Maar de buffel trilt. Hij snuift. Hij is bang. Je ziet het in zijn ogen.
‘Vlucht, Saïdjah! Vlucht!’ roepen de broertjes van Adinda. ‘Daar is een !’
Alle jongens springen op hun buffels. Ze rijden weg, door de velden en door het bos. Ze komen aan in het dorp. Maar Saïdjah is er niet.
Saïdjah is gevallen. De tijger is dichtbij. Dan komt de buffel terug. Hij gaat boven Saïdjah staan, als een dak. Hij draait zijn naar de tijger. De tijger springt. De buffel vangt de tijger op met zijn horens. De tijger is dood. De buffel heeft een in zijn . Maar Saïdjah leeft. De krul heeft geluk gebracht.
Dan pakt het hoofd van het district ook deze buffel af. En de buffel wordt geslacht.
Saïdjah is nu twaalf jaar. Hij is heel verdrietig. Adinda ziet dat. Ze weeft sarongs, mooie doeken. Ze weeft haar verdriet in de . Ze denkt aan Saïdjah als ze weeft. De moeder van Saïdjah is het meest verdrietig. Zij heeft voor de wond van de buffel gezorgd. Zij heeft de buffel bedankt met lieve woorden. En nu is hij dood.
De vader kan nu niets meer verkopen. Hij werkt een paar jaar met een gehuurde buffel. Dat is zwaar werk. Hij verdient weinig. De moeder van Saïdjah sterft van verdriet. De vader vertrekt. Hij wil ergens anders werk zoeken. Maar dat mag niet zonder . De politie slaat hem en brengt hem terug naar Badoer. Hij komt in de . Daar sterft hij.
Het huis van de familie staat leeg. Het is van . Het gaat snel kapot. Er zijn veel zulke plekken in Lebak.
Saïdjah is vijftien jaar. Hij heeft een plan. In Batavia, de grote stad, wonen veel rijke heren. Zij rijden in rijtuigen. Een jongen kan daar werken als hulp bij het . In drie jaar kan hij geld . Genoeg voor twee buffels!
Hij gaat naar Adinda. ‘Als ik terugkom, zijn we oud genoeg om te trouwen,’ zegt hij. ‘En dan hebben we twee buffels.’
‘Goed, Saïdjah,’ zegt Adinda. ‘Ik wacht op je. Ik ga en . En ik trouw met niemand anders. Maar hoe weet ik wanneer je komt?’
‘Tel de manen,’ zegt Saïdjah. ‘Elke nieuwe is een maand. Ik blijf drie keer twaalf manen weg. Maak bij elke nieuwe maan een in je . Na zesendertig strepen kom ik. Wacht dan op mij onder de , bij het bos. Daar heb je mij de melati gegeven.’
‘Ik zal er zijn,’ zegt Adinda.
Saïdjah scheurt een stuk van zijn blauwe af. Hij geeft het aan Adinda. Dat is het teken van zijn . Dan gaat hij weg uit Badoer.
Hij loopt dagenlang. Hij ziet grote dorpen en stenen huizen met rode daken. Zoiets heeft hij nog nooit gezien. ’s Nachts, als niemand het ziet, pakt hij de melati van Adinda. Hij drukt de bloem tegen zijn . Zesendertig manen. Dat is lang. Heel lang.
Questions
Waarom is de vader zo verdrietig als de buffel weg is?
Antwoord
Zonder buffel kan hij niet ploegen. Zonder ploegen is er geen rijst, en de familie heeft geen eten.
Wat verkoopt de vader om een nieuwe buffel te kopen? (Noem twee dingen.)
Antwoord
Eerst de kris van zijn vader, daarna twee zilveren haken van de klamboe.
Wat doet de buffel als de tijger komt?
Antwoord
Hij gaat boven Saïdjah staan en vangt de tijger op met zijn horens. De tijger is dood.
Waarom gaat Saïdjah naar Batavia? Hoe lang blijft hij weg?
Antwoord
Hij wil werken als hulp bij een rijtuig en geld sparen voor twee buffels. Hij blijft zesendertig manen (drie jaar) weg.
Wat geeft Saïdjah aan Adinda als teken van zijn belofte?
Antwoord
Een stuk van zijn blauwe hoofddoek.
Word list
| Dutch | English |
|---|---|
| de buffel | buffalo |
| de boer | farmer |
| het rijstveld, de sawah | rice field |
| de ploeg, ploegen | plough, to plough |
| het hoofd van het district | district chief |
| machtig | powerful |
| afpakken | to take away |
| de kolonie | colony |
| dagenlang | for days |
| de belasting | tax |
| de straf | punishment |
| de kris | kris (a traditional dagger) |
| het zilver | silver |
| de handelaar | trader, merchant |
| de gulden | guilder (old Dutch money) |
| verdrietig, het verdriet | sad, sorrow |
| de melati | jasmine flower |
| de klamboe | mosquito net |
| het net | net |
| de haak | hook |
| slachten, geslacht | to slaughter, slaughtered |
| de keel | throat |
| het juk | yoke |
| de krul | curl, whorl (in the hair) |
| de penghoeloe, de imam | penghulu, imam (village religious leader) |
| schelden | to swear, to scold |
| trillen | to tremble |
| snuiven | to snort |
| vluchten | to flee |
| de tijger | tiger |
| de hoorn, de horens | horn, horns |
| de wond | wound |
| de nek | neck |
| weven | to weave |
| de sarong | sarong (a wrapped skirt) |
| de doek, de stof | cloth, fabric |
| sterven | to die |
| huren, gehuurd | to rent, rented |
| de toestemming | permission |
| de gevangenis | prison |
| het bamboe | bamboo |
| het rijtuig | carriage |
| sparen | to save (money) |
| spinnen | to spin (thread, yarn) |
| wegblijven | to stay away |
| de maan, de manen | moon, moons (here: months) |
| de streep | line, mark |
| het rijstblok | rice-pounding block |
| de ketapan-boom | ketapan tree (a big tropical tree) |
| de belofte | promise |
| de hoofddoek | head cloth |
| afscheuren | to tear off |
| de borst | chest |
| zoiets | something like that |