Luizen

Wie is wie

• Sofia: woont nog niet lang in Nederland. Haar dochter Emma zit in groep 4 van de basisschool.
• Emma: is zeven jaar en zit in groep 4.
• Marjan: is een moeder uit de klas van Emma. Zij is de luizenmoeder. Elke maand kijkt ze of de kinderen luizen hebben.

Tekst

Het bericht van school is kort. ‘Er is hoofdluis in groep 4. Controleer het haar van uw kind.’ Sofia leest het drie keer, en haar gezicht wordt warm. Hoofdluis.

Toen Sofia klein was, hadden alleen vieze kinderen luizen. Dat zei iedereen. Haar moeder keek dan naar zo’n kind en zei zacht: ‘Die mensen wassen zich niet.’ Nu gaat Emma elke avond in bad. Twee keer per week wast Sofia het haar van Emma. Bij hen thuis zijn er geen luizen, denkt Sofia, want dat kan niet.

Zondagavond zet ze Emma onder de lamp. Ze kijkt lang in Emma’s haar en ziet niets. Dan kijkt ze achter een oor, en daar zit iets kleins. Het is bruin, en het beweegt.

Emma ziet het ook en begint te huilen. ‘Vorig jaar had een meisje uit mijn klas luizen,’ zegt ze. ‘Iedereen lachte om haar, en niemand wilde naast haar zitten.’

Sofia houdt haar vast en zegt: ‘Dit zeggen we tegen niemand. Woensdag ben jij schoon, dat beloof ik.’ Woensdag komt de luizenmoeder, en die kijkt in het haar van alle kinderen.

Maandagochtend brengt Sofia haar dochter naar school. Bij de klas hangt elke jas in een plastic zak. Sofia dacht altijd dat die zakken tegen de regen waren.

Bij het hek staat Marjan, een moeder uit de klas. Ze heeft een lijst onder haar arm. ‘Woensdag kom ik kammen,’ zegt ze tegen de ouders. Sofia kent die lijst al van de eerste schooldag. Toen dacht ze: ‘Marjan kijkt wie er is en wie niet.’ Maar niemand ziet wat Marjan op die lijst schrijft.

Daarna gaat Sofia naar de drogist. Op de plank staan flessen shampoo tegen luizen, en ze pakt de grootste. ‘Die hoeft niet, want kammen is genoeg,’ zegt de man in de winkel. ‘Gebruik deze kam, elke dag, twee weken lang, dan zijn ze weg.’ Sofia koopt de kam. En de shampoo.

Maandagavond en dinsdagavond kammen ze, met een film aan: Emma kijkt, Sofia kamt. Maandag vindt ze vier luizen, dinsdag nog twee. Dinsdagavond begint ook Sofia’s eigen hoofd te jeuken. Ze gaat met de kam naar de spiegel in de badkamer. Eén keer kammen is genoeg: op de kam zit een luis. Nu heeft Sofia twee geheimen.

Woensdagochtend brengt Sofia haar dochter naar het hek en wil snel weg, voordat Marjan komt. Maar Marjan komt al naar buiten, met de lijst. ‘Vorige maand stonden er twaalf van de achtentwintig kinderen op mijn lijst,’ zegt ze. ‘Twaalf.’ Namen noemt ze niet.

Twaalf van de achtentwintig. Dat is bijna de halve klas, en niemand heeft iets gezegd. Sofia denkt aan de zakken om de jassen en begrijpt het nu. Die zijn niet tegen de regen, maar tegen luizen: luizencapes. Ze hoort haar eigen stem: ‘Wij hebben ze ook.’ En dan zegt ze nog iets, omdat het waar is: ‘Ik ook.’

Het is even stil, maar niemand doet een stap naar achteren. Dan lacht een moeder. ‘Wij ook, al drie keer dit jaar,’ zegt ze. ‘Wij vier keer,’ zegt een andere moeder.

Marjan knikt en zegt: ‘Luizen springen niet. Ze lopen van hoofd naar hoofd, als kinderen dicht bij elkaar spelen. En schoon haar of vies haar: voor een luis maakt dat niets uit.’ Sofia denkt aan haar moeder.

Die middag komt Emma uit school, en ze huilt niet. ‘Marjan heeft bij iedereen gekeken,’ zegt ze. ‘Bij mij vond ze er nog twee. Niemand lachte.’

Twee weken lang kammen Sofia en Emma elke avond, altijd met dezelfde film aan. Eerst kamt Sofia het haar van Emma, dan kamt Emma het haar van Sofia. De fles shampoo staat nog vol in de badkamer.

Bij de volgende controle kijkt Marjan in het haar van Emma. Ze schrijft één woord op haar lijst: schoon. Op de deur van de klas hangt een briefje: ‘Luizenouders gezocht.’ Sofia schrijft haar naam erop. Nu heeft zij de lijst. En de kam.