Moet je op je werk Nederlands spreken?

Wie is wie

• Anouk: komt uit Nederland. Ze is teamleider bij een bedrijf in de buurt van Eindhoven. Het bedrijf maakt onderdelen voor machines.
• Piotr: komt uit Polen en woont al acht jaar in Nederland. Hij is nu ploegleider bij hetzelfde bedrijf.
• Tomasz: de nieuwe collega. Hij komt ook uit Polen en begint maandag bij het bedrijf.
• De oudere collega: werkte vroeger met Piotr samen. Hij sprak alleen Nederlands met hem.
• De mensen en het bedrijf in deze tekst zijn verzonnen, maar deze vraag hoor je op veel werkplekken in Nederland.

Tekst

Maandag, acht uur. Anouk begint het overleg zoals altijd in het Nederlands: ‘Goedemorgen allemaal. Deze week moeten we...’ Dan gaat de deur open en komt Tomasz binnen, de nieuwe collega uit Polen. Anouk maakt haar zin af in het Engels, en de rest van het overleg is ook in het Engels. Niemand zegt er een woord over.

Het bedrijf bij Eindhoven maakt onderdelen voor machines, en in het team werken mensen uit tien landen. Wat vind jij: is het aardig dat iedereen meteen Engels spreekt? Of leert Tomasz zo nooit Nederlands?

Anouk is teamleider, en voor haar is de keuze duidelijk. ‘In het overleg gaat het over de planning en de veiligheid,’ zegt ze. ‘Dat moet iedereen precies begrijpen, want een fout met een machine is gevaarlijk en duur. Vorig jaar zei ik in het Nederlands dat een machine uit moest blijven. Een nieuwe collega knikte, maar hij had het niet begrepen en zette de machine aan. Er raakte gelukkig niemand gewond, maar de machine was twee weken kapot.’

Ze denkt ook aan nieuwe mensen: hoe voelen zij zich? ‘In je eerste weken is alles nieuw: de namen, de machines, de regels,’ zegt ze. ‘Dan wil je niet aan tafel zitten en alleen maar knikken.’

Piotr ziet het anders. Hij komt ook uit Polen en is nu ploegleider. Toen hij acht jaar geleden in Nederland kwam werken, sprak iedereen Engels met hem. ‘Dat was aardig bedoeld,’ zegt hij. ‘Maar ik bleef een buitenstaander. Bij de koffie praatten de anderen Nederlands, en ik lachte mee zonder te weten waarom.’

‘Een oudere collega heeft dat veranderd,’ vertelt Piotr. ‘Hij sprak alleen Nederlands met me, ook als ik hem niet begreep. Eerst was ik boos, want ik moest alles twee of drie keer vragen. Maar na een paar maanden konden we over voetbal praten, en later over het werk. Zonder Nederlands was ik nooit ploegleider geworden. En nu praat ik met mijn buren over hun tuin en hun kinderen.’

Nu is Piotr zelf de oudere collega. Dinsdagochtend staat Tomasz naast hem bij de koffieautomaat en vraagt in het Pools waar hij werkschoenen kan krijgen. Piotr twijfelt. Pools spreken is makkelijk en aardig, en Tomasz ziet er een beetje verloren uit. Maar Piotr weet ook wat hem vroeger heeft geholpen.

Hij antwoordt langzaam in het Nederlands: ‘Die haal je bij het magazijn. Beneden, links.’ Dan zegt hij het belangrijkste woord nog een keer in het Pools: magazyn. Tomasz lacht verbaasd. ‘Dat is bijna hetzelfde,’ zegt hij. ‘In het Pools gaat het sneller,’ zegt Piotr later. ‘Maar ik wil de collega zijn die Tomasz met zijn Nederlands helpt.’

Na een paar weken probeert het team samen iets nieuws. Bij de koffieautomaat spreken ze Nederlands, ook met nieuwe collega’s. Makkelijke vragen over het werk stellen ze ook in het Nederlands. En één keer per week is er een kort overleg in langzaam Nederlands, met de moeilijke woorden op het whiteboard.

Hoewel Anouk blij is met het plan, blijft ze voorzichtig. ‘Als er iets mis is met een machine, zeg ik het in het Engels,’ zegt ze. ‘Met veiligheid neem ik geen risico.’ Piotr wil het langzame overleg liever twee keer per week. En Tomasz zelf? ‘Ik wil Nederlands leren,’ zegt hij. ‘Maar in mijn eerste week was ik blij met het Engels.’

Op maandag om acht uur is het overleg nog steeds in het Engels. Maar bij de koffieautomaat hoor je nu Nederlands, Pools en Engels door elkaar, soms in één zin. En jij: welke taal spreek jij bij de koffieautomaat?