De pasfoto

Wie is wie

• Nadia: draagt een bril en vliegt over tien dagen naar Casablanca. Haar zus trouwt daar over drie weken.
• Meneer Smit: werkt achter het loket bij de gemeente. Hij lacht bijna nooit.
• Joost: maakt pasfoto’s in de fotozaak op het plein.

Tekst

‘Deze foto kan ik niet gebruiken,’ zegt de man achter het loket. Hij schuift de foto terug. Nadia kijkt naar zichzelf. Ze lacht op de foto. Natuurlijk lacht ze: over drie weken trouwt haar zus.

Haar paspoort is vorige week verlopen, en over tien dagen vliegt ze naar Casablanca. Ze helpt haar zus met de bruiloft: de jurk, de bloemen, de muziek.

Op het bordje bij het loket staat een naam: Smit. Meneer Smit wijst naar de foto. ‘Twee dingen,’ zegt hij. ‘U lacht, en dat mag niet: op een pasfoto kijkt u neutraal, mond dicht. En uw bril: hier zit licht in het glas. Dat mag ook niet.’

Nadia kijkt nog een keer en ziet dat hij gelijk heeft. Op het glas van haar bril zit een witte streep van de lamp. ‘Kan ik met een nieuwe foto terugkomen?’ vraagt ze.

‘Dan heeft u een nieuwe afspraak nodig,’ zegt meneer Smit, en hij kijkt op zijn scherm. ‘De eerste vrije afspraak is over twaalf dagen.’

Twaalf dagen. Nadia rekent: een paspoort is na ongeveer een week klaar, en over tien dagen is de vlucht. Haar handen worden koud. ‘Dat kan niet,’ zegt ze. ‘Over tien dagen vlieg ik, en over drie weken trouwt mijn zus.’

Meneer Smit zegt even niets en kijkt op de klok: kwart over negen. ‘Luister,’ zegt hij zacht. ‘De fotozaak op het plein gaat om tien uur open. Kom voor twaalf uur terug met een goede foto, dan help ik u tussendoor. Dat doe ik normaal niet.’

Bij de deur hangt een bord met prijzen. Paspoort: 88,65 euro. Daaronder hangt een briefje van de fotozaak op het plein: pasfoto’s, vijftien euro. Nadia leest het en denkt: vijftien euro voor een paar kleine foto’s, dat is duur.

Om tien uur is de deur van de fotozaak nog dicht. Er wachten al twee mensen. Om vijf over tien komt een man met een sleutel. ‘Goedemorgen, ik ben Joost,’ zegt hij. ‘Pasfoto?’ Nadia knikt.

Joost helpt eerst de twee andere klanten. Om elf uur staat Nadia voor een witte muur. ‘De bril gaat af,’ zegt Joost. ‘Anders komt er weer licht in het glas.’ Als Nadia haar bril afzet, ziet ze alles wazig. ‘Kijk naar de lens,’ zegt Joost.

‘Waar is de lens?’ vraagt Nadia.

Joost lacht en tikt op de camera die voor haar staat. ‘Hier, en niet lachen, mond dicht.’

Nadia kijkt naar de camera en denkt aan niets. Maar als ze aan haar zus in de witte jurk denkt, komt de lach terug. Klik. ‘U lacht,’ zegt Joost. Bij de tweede foto denkt ze aan de muziek, en bij de derde bijt ze op haar lip. Het helpt niet: drie foto’s, drie keer een lach.

Joost kijkt op de klok: half twaalf. ‘Mevrouw, dit is geen trouwfoto,’ zegt hij. ‘Denk aan iets anders.’ Maar elke keer als Nadia aan de bruiloft denkt, lacht ze vanzelf weer.

Nadia zet haar bril weer op en kijkt om zich heen. Naast de kassa hangt een prijslijst: pasfoto’s, vijftien euro. Ze rekent: vijftien euro voor de foto’s, en 88,65 euro voor het paspoort. En als deze foto ook niet goed is, dan is er geen afspraak, geen paspoort en geen vlucht. Dan staat haar zus in Casablanca zonder haar.

Haar mond gaat dicht en de lach is weg. Ze zet haar bril af en kijkt naar de camera. Klik.

Joost kijkt op het scherm van de camera. ‘Perfect,’ zegt hij. ‘Waar dacht u aan?’

‘Aan de rekening,’ zegt Nadia.

Om tien voor twaalf staat ze weer voor het loket van meneer Smit. Hij pakt de foto en kijkt er lang naar. ‘Mooi,’ zegt hij, ‘geen lach.’

‘Ik dacht aan de rekening,’ zegt Nadia. En dan lacht meneer Smit, voor de eerste keer die ochtend.

Na een week is het paspoort klaar, drie dagen voor de vlucht. Op de bruiloft lacht Nadia op elke foto.